นักร้องและนักประพันธ์เพลง ยุคก่อน พ.ศ. ๒๕๐๐ โดย ป้อม พรรณพร

หม่อมต่วนศรี วรวรรณ เดิมชื่อ ม.ล.ต่วนศรี มนตรีกุล เกิดเมื่อวันที่ ๑๐ กันยายน พ.ศ. ๒๔๑๗ ตรงกับรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ “หม่อม” เป็นชาวธนบุรี เป็นบุตรีของ ม.ร.ว.ตาบ และนางยิ้ม มนตรีกุล

ต้นราชสกุล “มนตรีกุล” เป็นสายสกุลที่มีความสามารถสูงมาก ในเชิงการละคร การขับร้อง และการดนตรี นับได้ตั้งแต่เจ้าฟ้ากรมหลวงพิทักษ์มนตรี มาถึง หม่อมเจ้าแบน มนตรีกุล ผู้เป็นท่านปู่ของ “หม่อม” จวบจนกระทั่งถึงท่านพ่อของ “หม่อม” ล้วนมีความรู้ความสามารถทั้งสิ้น

หม่อมต่วนศรี วรวรรณ ได้รับการถ่ายทอดวิชาการแสดงต่าง ๆ อย่างครบถ้วนจากบรรพบุรุษของท่าน ท่านจึงมีความรอบรู้ทั้งในด้าน กระบวนการรำ การดนตรี และ การขับร้อง มีความชำนาญเป็นพิเศษกับการบรรเลง จะเข้ ที่สามารถเล่นได้ดีเยี่ยม

หม่อมต่วนศรี วรวรรณ เป็นหม่อมของ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรวรรณากร กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ (เสด็จในกรมพระนราฯ) “หม่อม”ยังได้รับความรู้ความชำนาญเพิ่มเติมอีกมากมายจาก มารดาของพระสวามี คือ เจ้าจอมมารดาเขียน ซึ่งเป็นเจ้าจอม ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ เจ้าจอมเป็นตัวละครเอกที่มีความสามารถเป็นที่ ๑ ในการร่ายรำและการเพลงในสมัยนั้น

หม่อมต่วนศรี วรวรรณ มีความเฉลียวฉลาด และมีไหวพริบที่สูงมาก กล่าวคือ เมื่อ เสด็จในกรมพระนราฯ ทรงตั้งคณะละครร้องชื่อ “นฤมิต” ขึ้น โดยทรงนิพนธ์บทละครเองทุกเรื่อง “หม่อม” ได้เป็นกำลังสำคัญในการประพันธ์เพลงให้กับละครทุกเรื่อง โดยการประพันธ์นั้นจะทำได้เสร็จสมบูรณ์พร้อมกัน ทั้งบทละครและบทเพลง นอกจากนั้น “หม่อม” จะเป็นผู้คิดท่ารำ เป็นผู้บรรเลงจะเข้ และขับร้องเพลงไปในเวลาเดียวกันอีกด้วย

หม่อมต่วนศรี วรวรรณ เป็นอัจฉริยะทางการดนตรีมาก ท่านประพันธ์เพลงได้รวดเร็ว มีลูกเล่นแพรวพราว มีลีลาเยื้องย่างที่สมบูรณ์แบบ ไม่ว่าจะเป็นสำเนียงไทยแท้ สำเนียงลาว หรือสำเนียงพม่า ละครที่ท่านมีส่วนร่วมในการทำ มีชื่อเสียงมากมายหลายเรื่อง เช่น พระลอ อาหรับราตรี สาวเครือฟ้า ตุ๊กตายอดรัก พระเจ้าสิป๊อมินทร์ และ ขวดแก้วเจียรนัย เป็นต้น สำหรับบทเพลงไทยเดิม ที่ประพันธ์มีจำนวนมากกว่า ๕๐ บทเพลง

หม่อมต่วนศรี วรวรรณ มีโอรสและธิดา คือ พระเจ้าวรวงศ์เธอกรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ และ หม่อมเจ้า ศิวากร วรวรรณ “หม่อม” ท่านมีอายุยืนยาว มีความทรงจำที่ดีจนวาระสุดท้าย ท่านถึงแก่กรรมด้วยโรคหัวใจวาย เมื่อวันที่ ๒๗ มกราคม พ.ศ. ๒๕๑๗ สิริรวมอายุได้ ๙๙ ปีเศษ


ดูนักร้อง/นักประพันธ์อื่นๆ